Năm 2025 khép lại với hàng loạt biến động mạnh mẽ trên mặt trận kinh tế – tài chính toàn cầu. Những thay đổi về chính sách, dòng vốn, địa chính trị và thị trường đã tạo nên một năm đầy thử thách và khó lường.
Theo bình chọn của Thời báo Ngân hàng, 10 sự kiện nổi bật dưới đây không chỉ phản ánh bức tranh tổng thể của một năm nhiều biến động, mà còn cho thấy những hệ lụy, dư chấn và rủi ro mà nền kinh tế thế giới có thể sẽ tiếp tục phải đối diện trong thời gian tới.
1. Cú sốc thuế quan của Mỹ và những dư chấn kéo dài
Ngày 2/4/2025, Nhà Trắng công bố gói thuế quan diện rộng với mức thuế cơ bản 10%, đồng thời áp dụng các mức thuế đối ứng cao hơn đối với nhiều đối tác thương mại lớn. Quyết định này ngay lập tức tạo ra một cú sốc đáng kể lên môi trường thương mại toàn cầu.
Tác động của thuế quan không chỉ dừng lại ở câu chuyện giá cả hay chi phí đầu vào, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý thị trường và cách doanh nghiệp định lượng rủi ro. Các chuỗi cung ứng buộc phải xây dựng lại kịch bản thuế, nhiều đơn hàng được đẩy lên sớm nhằm “né” rủi ro chính sách, trong khi thị trường tài chính phản ứng nhạy cảm với từng tín hiệu điều chỉnh. Sau cú sốc ban đầu, căng thẳng có phần hạ nhiệt nhờ các vòng đàm phán và điều chỉnh song phương với từng đối tác.
Đến cuối năm 2025, dù kịch bản leo thang thành một cuộc chiến thương mại toàn diện chưa xảy ra, nhưng yếu tố thuế quan vẫn là ẩn số lớn cho năm 2026. Thương mại toàn cầu bước vào giai đoạn phân mảnh rõ nét hơn, rủi ro “thay đổi luật chơi” trở thành trạng thái thường trực. Trong bối cảnh đó, thuế quan đã trở thành một biến số chiến lược mà doanh nghiệp và nhà đầu tư buộc phải tính đến khi hoạch định sản xuất, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và phân bổ vốn dài hạn.
2. Chính phủ Mỹ đóng cửa
Từ ngày 1/10 đến 12/11/2025, Chính phủ Mỹ rơi vào tình trạng đóng cửa do bế tắc ngân sách. Ngày 12/11/2025, Quốc hội Mỹ thông qua dự luật chi tiêu và Tổng thống Donald Trump ký ban hành, chính thức chấm dứt 43 ngày shutdown – được ghi nhận là đợt đóng cửa dài nhất trong lịch sử nước này.
Hệ quả kinh tế – tài chính là khá rõ ràng. Hàng trăm nghìn nhân viên liên bang không thiết yếu phải nghỉ việc tạm thời không lương, làm suy giảm thu nhập và chi tiêu tiêu dùng. Hoạt động của nhiều cơ quan bị đình trệ, kéo theo việc chậm phê duyệt dự án, hợp đồng và hồ sơ doanh nghiệp. Đáng chú ý, nhiều thương vụ IPO bị trì hoãn do Ủy ban Chứng khoán Mỹ không thể xử lý đúng tiến độ.
Shutdown kéo dài nhiều tuần gây thiệt hại đáng kể cho GDP, dù một phần hoạt động được bù đắp khi chính phủ mở cửa trở lại. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm cũng phát đi cảnh báo về khả năng xem xét lại triển vọng tín nhiệm quốc gia nếu tình trạng này tiếp diễn.
Tác động không chỉ giới hạn trong nội địa Mỹ. Việc trì hoãn công bố các dữ liệu quan trọng như việc làm và lạm phát khiến thị trường toàn cầu rơi vào trạng thái “thiếu thông tin”, làm gia tăng biến động và ảnh hưởng đến quyết định của nhà đầu tư cũng như các đối tác thương mại của Mỹ.
3. Fed – Ba lần hạ lãi suất nhưng thông điệp “thận trọng” chi phối chính sách
Năm 2025, chính sách tiền tệ của Federal Reserve có nhiều nét tương đồng với năm 2024. Cơ quan này thực hiện ba lần cắt giảm lãi suất liên tiếp tại các kỳ họp tháng 9, 11 và 12. Lần giảm đầu tiên 0,25 điểm phần trăm trong tháng 9 mở đầu cho chuỗi điều chỉnh, đưa lãi suất điều hành về vùng 3,50% – 3,75%, mức thấp nhất kể từ năm 2022.
Các động thái này phản ánh lo ngại ngày càng rõ về đà tăng trưởng chậm lại và thị trường lao động hạ nhiệt, trong khi lạm phát tuy giảm nhưng vẫn chưa hoàn toàn được kiểm soát.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý không nằm ở số lần cắt giảm, mà ở thông điệp điều hành. Fed không phát tín hiệu cho một chu kỳ nới lỏng mạnh mẽ, mà lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, linh hoạt theo dữ liệu. Trong bối cảnh một số chỉ báo kinh tế bị gián đoạn do shutdown, các quan chức Fed liên tục nhấn mạnh khả năng tạm dừng sau mỗi bước điều chỉnh để đánh giá phản ứng của nền kinh tế trước khi đi tiếp.
4. Làn sóng nới lỏng tiền tệ toàn cầu
Không chỉ Mỹ, năm 2025 còn chứng kiến một làn sóng nới lỏng tiền tệ trên diện rộng. Tại các nền kinh tế mới nổi, tổng cộng có 51 lần cắt giảm lãi suất, với quy mô lên tới 3.085 điểm cơ bản – mức mạnh nhất kể từ năm 2021.
Trong nhóm các nền kinh tế phát triển, 9/10 ngân hàng trung ương quản lý các đồng tiền giao dịch nhiều nhất thế giới đã hạ lãi suất. Bên cạnh Fed còn có European Central Bank, Bank of England, Bank of Canada và Reserve Bank of Australia…
Tổng cộng, nhóm này thực hiện 32 lần giảm lãi suất với quy mô nới lỏng khoảng 850 điểm cơ bản – mức cắt giảm nhiều nhất kể từ năm 2008 và quy mô lớn nhất kể từ 2009. Ngoại lệ đáng chú ý là Bank of Japan khi cơ quan này có hai lần tăng lãi suất trong năm, đi ngược xu hướng chung.
5. Chứng khoán lập đỉnh bất chấp thuế quan
Bất chấp những phiên điều chỉnh cuối năm, thị trường chứng khoán toàn cầu vẫn khép lại 2025 với mức tăng ấn tượng. Tại Mỹ, S&P 500 tăng 16,4%, Nasdaq Composite tăng 20,4% và Dow Jones Industrial Average tăng 13%. Đây là năm thứ ba liên tiếp các chỉ số chính duy trì mức tăng hai con số, liên tục thiết lập các kỷ lục mới.
Bên ngoài nước Mỹ, đà tăng thậm chí còn mạnh hơn. Chỉ số MSCI toàn cầu (không bao gồm Mỹ) tăng hơn 29% – mức cao nhất kể từ sau khủng hoảng 2009. Tại châu Á, Kospi tăng gần 76%, Hang Seng Index tăng hơn 30%, Shanghai Composite tăng hơn 21% và Nikkei 225 tăng hơn 26%.
Tại Việt Nam, VN-Index kết thúc năm ở 1.784,49 điểm, tăng hơn 40% so với đầu năm, phản ánh sự phục hồi rõ nét của dòng tiền và niềm tin nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế vĩ mô dần ổn định và triển vọng tăng trưởng cải thiện.
6. Chỉ số USD suy yếu
Năm 2025 ghi nhận sự suy yếu rõ rệt của chỉ số DXY – thước đo sức mạnh đồng USD so với rổ tiền tệ chủ chốt. DXY giảm gần 10% trong năm, mức giảm mạnh nhất trong khoảng một thập kỷ, đặc biệt lao dốc sâu trong nửa đầu năm.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ kỳ vọng Fed bước vào chu kỳ hạ lãi suất, khiến lợi thế lãi suất của USD thu hẹp. Bên cạnh đó, bất định về chính sách thương mại và địa chính trị cũng làm giảm sức hấp dẫn của tài sản định giá bằng USD. Dù nửa cuối năm có những nhịp hồi kỹ thuật khi nhu cầu phòng thủ tăng, xu hướng chung vẫn là suy yếu.
7. Thị trường dầu mỏ giảm sâu
Năm 2025 là một năm biến động nhưng xu hướng chủ đạo của dầu thô là giảm giá. Dầu Brent kết thúc năm quanh 60,85 USD/thùng, giảm gần 19% so với năm trước; WTI cũng giảm tương đương, ghi nhận năm giảm mạnh nhất kể từ 2020 và là năm giảm thứ ba liên tiếp của Brent.
Trong nửa đầu năm, giá dầu từng bật tăng do căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, có thời điểm Brent chạm vùng 78–79 USD/thùng. Tuy nhiên, áp lực dư cung dần chiếm ưu thế khi sản lượng tăng từ OPEC+ và các nhà sản xuất ngoài khối, trong khi nhu cầu tăng trưởng chậm lại. Sự kết hợp giữa cung cao và cầu yếu khiến giá dầu chịu áp lực kéo dài.
8. AI bùng nổ
Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai quy mô lớn trong nền kinh tế thực. Các mô hình ngôn ngữ lớn, công nghệ đa phương thức và hạ tầng tính toán hiệu năng cao giúp AI thâm nhập sâu vào sản xuất, dịch vụ, tài chính và quản trị.
AI không còn là công cụ hỗ trợ nghiên cứu mà trở thành nền tảng sản xuất mới, góp phần tối ưu hóa năng suất, cắt giảm chi phí và mở ra các mô hình kinh doanh đột phá. Làn sóng ứng dụng kéo theo sự bùng nổ đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip bán dẫn và điện toán đám mây.
9. Doanh nghiệp đầu tiên đạt vốn hóa 5.000 tỷ USD
Biểu tượng rõ nét nhất của làn sóng AI chính là Nvidia. Trong năm 2025, công ty này liên tục lập kỷ lục vốn hóa, vượt 4.000 tỷ USD vào tháng 7 và chạm mốc 5.000 tỷ USD vào cuối tháng 10, trở thành doanh nghiệp giá trị nhất thế giới, vượt qua cả Apple và Microsoft.
Động lực chính đến từ nhu cầu bùng nổ đối với GPU phục vụ huấn luyện và vận hành các mô hình AI quy mô lớn. Tuy nhiên, đà tăng mạnh cũng đi kèm rủi ro: hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc, căng thẳng công nghệ – địa chính trị và lo ngại về “bong bóng AI” khiến nhóm cổ phiếu này biến động mạnh về cuối năm.
10. ASEAN kết nạp Timor Leste làm thành viên thứ 11
Ngày 26/10/2025, tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 47 tổ chức ở Kuala Lumpur, ASEAN chính thức kết nạp Timor Leste làm thành viên thứ 11.
Đối với ASEAN, sự kiện này củng cố tính toàn diện của khối, bao trùm toàn bộ 11 quốc gia Đông Nam Á, khẳng định cam kết xây dựng một cộng đồng gắn kết và bao trùm. Với Timor Leste, tư cách thành viên mở ra cơ hội tiếp cận các hiệp định thương mại tự do, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chính sách khu vực. Đây không chỉ là bước tiến về kinh tế, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao vị thế ngoại giao của quốc gia trẻ này trong cấu trúc hợp tác khu vực.
Bài viết liên quan
