Liên minh 24 bang tại Mỹ đã đồng loạt khởi kiện chính quyền của Donald Trump nhằm ngăn chặn việc triển khai gói thuế quan toàn cầu mới vừa được The White House công bố. Động thái pháp lý này ngay lập tức làm gia tăng mức độ bất ổn xoay quanh định hướng chính sách thương mại của Mỹ, trong bối cảnh thị trường và giới đầu tư vẫn đang theo dõi sát các quyết định về thuế quan từ Washington.
Đơn kiện được nộp lên United States Court of International Trade vào ngày 5-3 bởi 22 Tổng chưởng lý bang cùng hai Thống đốc bang thuộc đảng Dân chủ. Động thái này cho thấy sự phản đối mạnh mẽ từ phía các bang đối với chính sách thuế quan mới của chính quyền liên bang.
Vụ kiện lần này có nhiều điểm tương đồng với một vụ kiện trước đó, khi 12 Tổng chưởng lý bang từng đệ đơn phản đối các mức thuế đối ứng mà Donald Trump áp dụng vào năm ngoái dựa trên International Emergency Economic Powers Act. Theo cơ chế này, chính quyền có thể áp dụng các biện pháp kinh tế trong tình huống khẩn cấp liên quan đến lợi ích quốc gia.
Các mức thuế ban đầu được áp dụng ở ngưỡng 10%, nhưng sau đó tăng mạnh, có trường hợp vượt 40% đối với hàng hóa từ một số quốc gia. Chính sách này đã kích hoạt hàng loạt cuộc đàm phán thương mại khi nhiều quốc gia tìm cách đạt mức thuế thấp hơn bằng cách cam kết tăng đầu tư, mua thêm hàng hóa Mỹ hoặc đưa ra các điều chỉnh thương mại khác.
Tuy nhiên, sau khi Supreme Court of the United States bác bỏ các mức thuế đối ứng vào tháng trước, The White House nhanh chóng công bố mức thuế toàn cầu mới 10% dựa trên Trade Act of 1974, cụ thể là Điều 122. Quy định này cho phép Tổng thống Mỹ áp thuế lên tới 15% trong tối đa 150 ngày mà không cần sự phê chuẩn từ Quốc hội trong một số điều kiện đặc biệt.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington có thể nâng mức thuế lên 15% ngay trong tuần này, cho thấy chính quyền đang cân nhắc siết chặt hơn chính sách thương mại.
Tuy vậy, đơn kiện của 24 bang cho rằng mức thuế mới vẫn mang tính bất hợp pháp. Theo lập luận của các bang, Trade Act of 1974 không được thiết kế để xử lý vấn đề mất cân bằng thương mại, do đó việc sử dụng điều luật này để áp thuế toàn cầu là không phù hợp với mục đích ban đầu của luật.
Ngoài ra, đơn kiện cũng cho rằng chính quyền của ông Trump đã vi phạm Hiến pháp Mỹ, bởi quyền áp đặt các loại thuế nhập khẩu quy mô lớn thuộc về Quốc hội, chứ không phải Tổng thống.
Phát biểu tại cuộc họp báo công bố vụ kiện ngày 5-3, Tổng chưởng lý bang Arizona Kris Mayes cho rằng: Tổng thống Donald Trump đang coi thuế quan như một giải pháp kinh tế, nhưng trên thực tế đây chỉ là một cách tiếp tục mở rộng quyền lực hành pháp dưới một đạo luật khác, tương tự cách mà chính quyền đã làm trước đó.
Ở chiều ngược lại, người phát ngôn The White House Kush Desai khẳng định việc sử dụng Trade Act of 1974 để áp thuế là hoàn toàn hợp pháp. Chính quyền cho biết sẽ bảo vệ chính sách thuế toàn cầu mới tại tòa án, đồng thời nhấn mạnh rằng Tổng thống đang thực thi quyền hạn được Quốc hội trao nhằm giải quyết tình trạng thâm hụt thương mại nghiêm trọng của Mỹ.
Trong một diễn biến liên quan, ngày 4-3, một thẩm phán liên bang đã yêu cầu U.S. Customs and Border Protection hoàn trả các khoản thuế đối ứng từng bị Supreme Court of the United States bác bỏ cho hàng nghìn doanh nghiệp nhập khẩu, qua đó tạo thêm áp lực pháp lý đối với chính sách thuế của chính quyền.
Bài viết liên quan
