Trung Quốc đang siết chặt công tác thu thuế đối với lực lượng bán hàng trực tuyến, trong bối cảnh nền kinh tế tăng trưởng chậm buộc chính phủ phải tìm kiếm thêm nguồn thu ngân sách.
Theo Financial Times, chính quyền Bắc Kinh đang thu về nhiều khoản thuế hơn từ các nhà bán lẻ hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử. Động thái này nằm trong một chiến dịch quản lý và kiểm soát chặt chẽ hơn, phản ánh nỗ lực của Trung Quốc nhằm củng cố nguồn thu tài chính nhà nước để bù đắp cho đà suy giảm của tăng trưởng kinh tế.
Các biện pháp thắt chặt nguồn thu
Kể từ khi luật mới chính thức có hiệu lực vào tháng 10, các nền tảng thương mại điện tử lớn như Alibaba, Shein và Amazon đã bắt đầu chia sẻ dữ liệu chi tiết về hoạt động kinh doanh của người bán. Thông tin được cung cấp bao gồm danh tính, số lượng đơn hàng, doanh thu, lợi nhuận, cũng như các khoản thu dưới dạng quà tặng ảo hoặc token kỹ thuật số.
Phát biểu tại một buổi họp báo vào tháng 12, ông Lian Qifeng – quan chức phụ trách thuế của Tổng cục Thuế Trung Quốc – cho biết tính đến cuối quý III đã có hơn 7.000 nền tảng thương mại điện tử thực hiện nghĩa vụ báo cáo dữ liệu liên quan đến thuế. Theo ông, động thái này góp phần giúp doanh thu thuế từ các nền tảng TMĐT tăng 12,7% trong quý III so với cùng kỳ năm trước, dù không công bố con số tuyệt đối.
Trong bối cảnh kinh tế Trung Quốc ghi nhận tốc độ tăng trưởng thấp nhất trong vòng một năm ở quý III, giới chức đang chịu sức ép lớn khi phải đồng thời ứng phó với căng thẳng thương mại Mỹ – Trung và sự suy yếu kéo dài của thị trường bất động sản. Doanh thu từ bán đất sụt giảm cùng đà tăng trưởng chậm lại đã buộc Bắc Kinh phải mở rộng tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới, trong đó có nhóm người bán hàng và các livestreamer hoạt động trên nền tảng trực tuyến.
Theo Financial Times, Tổng cục Thuế Trung Quốc đã triển khai hàng loạt chiến dịch nhằm siết chặt thu thuế. Các biện pháp bao gồm yêu cầu nhà đầu tư trong nước nộp thuế 20% trên lợi nhuận vốn toàn cầu, thu hẹp ưu đãi tại những khu vực bị cho là thúc đẩy dư thừa công suất công nghiệp, cũng như tiến hành trấn áp trên diện rộng các hành vi trốn thuế thông qua khai khống hóa đơn để hoàn thuế gian lận.
Dữ liệu từ Tổng cục Thống kê Quốc gia cho thấy, năm 2024 doanh số bán lẻ trực tuyến hàng hóa (không bao gồm dịch vụ) đạt khoảng 12.800 tỷ Nhân dân tệ, tương đương 1.800 tỷ USD, chiếm gần 27% tổng mức bán lẻ toàn nền kinh tế. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới phân tích, tỷ lệ đóng góp thuế của khu vực này vẫn thấp hơn so với quy mô thực tế. Dù nghĩa vụ nộp dữ liệu bán hàng đã được quy định từ năm 2019, việc thực thi trước đây còn lỏng lẻo, khiến luật mới lần này phải thiết lập các mốc thời hạn và yêu cầu rõ ràng hơn.
Ông Lian cho biết cơ quan thuế đã liên tục gửi cảnh báo tới những người bán có thu nhập tự kê khai thấp hơn đáng kể so với dữ liệu do nền tảng cung cấp. Theo ông, biện pháp này đã “thu hẹp đáng kể khoảng cách về gánh nặng thuế giữa người bán trực tuyến và các cửa hàng kinh doanh truyền thống”.
“Thuế dựa trên dữ liệu đã trở thành vũ khí then chốt trong bộ công cụ quản lý của nhà chức trách,” ông Quan Kaiming, luật sư điều hành tại Văn phòng Luật Allbright (Thượng Hải), nhận định. Ông cho rằng sự bùng nổ của kinh tế nền tảng đã làm thay đổi căn bản cách thức quản trị thuế truyền thống.
Theo ông Quan, quy định báo cáo thuế mới giúp lấp đầy những khoảng trống tồn tại trước đây, thúc đẩy cạnh tranh công bằng hơn giữa các mô hình kinh doanh. Tuy nhiên, mặt trái là chi phí tuân thủ gia tăng và rủi ro liên quan đến bảo mật dữ liệu cũng trở nên rõ nét hơn, đặc biệt đối với các influencer và nền tảng livestream – những đối tượng được đánh giá là có mức độ rủi ro thuế cao nhất trong giai đoạn hiện nay.
Nỗi lo của các tiểu thương
Đối với nhiều người bán hàng trực tuyến đang hoạt động với biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp, việc áp dụng mức thuế giá trị gia tăng (VAT) cao hơn – lên tới 13% đối với những cá nhân, doanh nghiệp có doanh thu vượt 5 triệu Nhân dân tệ – được xem là cú sốc lớn, thậm chí mang tính sống còn.
“Điều này có thể giết chết tất cả chúng tôi. Trước đây, việc không phải đóng thuế chính là lợi thế lớn nhất của mô hình bán hàng trực tuyến,” một nhà xuất khẩu họ Huang đang kinh doanh trên Amazon tại Tuyên Châu chia sẻ. Ông chuyên bán đồ gia dụng và đồ chơi cho khách hàng nước ngoài, với doanh thu hằng năm lên tới khoảng 200 triệu Nhân dân tệ.
Theo ông Huang, biên lợi nhuận trung bình của người bán trên Amazon chỉ quanh mức 8% và rất hiếm trường hợp vượt quá 20%. “Buộc các thương nhân xuyên biên giới như chúng tôi phải gánh mức thuế lên tới 13% là hoàn toàn phi lý,” ông nói với Financial Times.
Tâm lý lo ngại cũng được chia sẻ bởi ông Zeng Jianwei, một người bán phụ kiện thú cưng trên Amazon tại Quảng Châu. Ông cho biết hoạt động kinh doanh vốn đã gặp nhiều khó khăn, khi doanh số năm 2025 giảm từ 20–30% so với trước. “Trong bối cảnh đó, việc tăng thêm gánh nặng thuế chỉ khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn,” ông than thở.
Theo ông Zeng, chiến lược khả dĩ nhất lúc này là chờ đợi và quan sát. Ông kỳ vọng rằng sau khi cơ quan thuế đạt được mục tiêu thu ngân sách từ các người bán lớn, áp lực đối với nhóm tiểu thương có thể sẽ được nới lỏng phần nào.
Trong khi đó, bà Amy Lin – quản lý bán hàng tại một nhà cung cấp giày dép cho Shein – dự đoán kịch bản phổ biến nhất sẽ là tăng giá bán. Theo bà, ngành thương mại điện tử trong thời gian gần đây vốn đã không thuận lợi, và chi phí thuế cao hơn gần như chắc chắn sẽ được chuyển một phần sang người tiêu dùng cuối.
Nguồn: Financial Times, Fortune, Business Insider
Bài viết liên quan
