Vì sao nước Mỹ âm thầm tích trữ, khiến giá đồng toàn cầu leo lên mức cao kỷ lục?
Thị trường hàng hóa thời gian gần đây chứng kiến một diễn biến đáng chú ý: giá đồng liên tục bứt phá và thiết lập đỉnh lịch sử mới. Đằng sau đà tăng mạnh này không chỉ là câu chuyện cung – cầu thông thường, mà còn gắn liền với động thái “gom hàng” khá kín tiếng từ phía Mỹ.
Điều gì đang thực sự diễn ra? Vì sao một kim loại công nghiệp lại trở thành tâm điểm chiến lược của nền kinh tế lớn nhất thế giới? Và việc Mỹ tăng cường tích trữ đồng đang phát đi tín hiệu gì cho nhà đầu tư toàn cầu?
Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn chưa hoàn toàn khắc phục được những đứt gãy chuỗi cung ứng hậu đại dịch, Mỹ lại chọn một hướng đi khác: l quietly tăng cường tích trữ đồng với quy mô lớn nhất trong nhiều thập kỷ.
Động thái này không đơn thuần là một quyết định mang tính thương mại. Việc Mỹ gia tăng dự trữ đã làm thay đổi đáng kể dòng chảy của kim loại trên thị trường toàn cầu, đồng thời tạo ra áp lực tăng giá mạnh mẽ. Hệ quả là toàn bộ chuỗi cung ứng – từ các mỏ đồng tại Chile cho đến những nhà máy sản xuất tại Trung Quốc – đều phải theo sát từng biến động, bởi chỉ một thay đổi nhỏ từ phía Mỹ cũng có thể làm thị trường chao đảo.
Ván bài thuế quan và sự trỗi dậy của “New York Premium”
Lý do thực sự khiến dòng đồng đỏ ồ ạt chảy về Mỹ không xuất phát từ nhu cầu sản xuất tăng đột biến, mà đến từ một biến số chính trị: rủi ro thuế quan dưới thời Tổng thống Donald Trump. Kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, thị trường hàng hóa lại một lần nữa phải định giá lại nguy cơ các rào cản thương mại được dựng lên.
Giới giao dịch đặc biệt lo ngại đồng tinh luyện – loại được giao dịch phổ biến nhất trên thị trường quốc tế – có thể trở thành mục tiêu của các mức thuế nhập khẩu cao trong thời gian tới. Chính tâm lý phòng thủ này đã tạo nên một hiện tượng đáng chú ý: giá đồng trên sàn Comex (New York) liên tục duy trì mức chênh lệch cao so với giá chuẩn trên sàn LME (London).
Khoảng chênh lệch này – thường được gọi là “New York premium” – hấp dẫn đến mức các tập đoàn thương mại hàng hóa lớn như Mercuria Energy Group, Hartree Partners hay Trafigura đã tăng tốc đưa đồng về Mỹ để tận dụng cơ hội arbitrage. Một cuộc đua âm thầm nhưng đầy căng thẳng đã diễn ra phía sau hậu trường thị trường kim loại.
Dù đến tháng 7 năm ngoái, chính quyền Trump mới chỉ áp thuế 50% lên các sản phẩm đồng bán thành phẩm và linh kiện điện tử, nhưng tuyên bố xem xét mở rộng thuế sang đồng nguyên liệu trong nửa cuối năm nay đã đủ khiến thị trường phản ứng sớm. Với hàng hóa, kỳ vọng thường quan trọng không kém thực tế.
Số liệu từ Cục Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) cho thấy Mỹ đã nhập khẩu tới 1,7 triệu tấn đồng trong năm qua – gần gấp đôi so với năm trước đó. Đây là một con số không thể xem nhẹ trong bối cảnh thị trường toàn cầu vốn đã căng thẳng.
Tính đến ngày 6/2/2026, lượng đồng lưu trữ tại các kho được CME phê duyệt đạt 589.081 short tons (khoảng 534.405 tấn), tăng gấp 5 lần chỉ trong vòng một năm – mức cao nhất kể từ khi CME bắt đầu thống kê dữ liệu vào năm 1989. Nếu tính cả lượng đồng nằm ngoài hệ thống sàn giao dịch, các chuyên gia của BMO Capital Markets ước tính tổng dự trữ của Mỹ hiện vào khoảng 1 triệu tấn.
Để dễ hình dung, 1 triệu tấn tương đương với sản lượng cả năm của Escondida (Chile) – mỏ đồng lớn nhất thế giới. Việc Mỹ tích lũy khối lượng khổng lồ này trong thời gian ngắn đã trực tiếp rút bớt nguồn cung sẵn có của phần còn lại thế giới, trong khi các khu vực khai thác lớn như Indonesia và Nam Mỹ vẫn đang đối mặt với gián đoạn sản xuất.
Hệ quả là giá đồng trên sàn London đã có thời điểm vượt 14.500 USD/tấn vào cuối tháng 1 – một mức kỷ lục lịch sử.
Dù giá hiện đã phần nào hạ nhiệt, các chiến lược gia tại BNP Paribas và Goldman Sachs vẫn cảnh báo rằng thị trường đang bị đẩy lên quá cao, chủ yếu do hoạt động đầu cơ và tâm lý tích trữ phòng ngừa rủi ro, thay vì sự cải thiện mạnh mẽ của nhu cầu tiêu thụ công nghiệp thực tế.
“Project Vault” – Khi đồng trở thành tài sản chiến lược
Câu hỏi đặt ra là: Mỹ thực sự cần nhiều đồng đến vậy chỉ để tránh thuế? Câu trả lời dường như sâu xa hơn thế.
Một cách nhìn mới đang dần hình thành tại Washington: đồng không chỉ là kim loại công nghiệp, mà là tài sản chiến lược trong kỷ nguyên chuyển đổi năng lượng và công nghệ cao. Chính quyền Mỹ đang thúc đẩy kế hoạch xây dựng kho dự trữ khoáng sản quan trọng trị giá 12 tỷ USD mang tên “Project Vault”, vận hành theo mô hình hợp tác công – tư.
Đồng nằm trong nhóm 60 loại khoáng sản được Mỹ xếp vào danh mục “nguy cơ cao về đứt gãy chuỗi cung ứng”. Tỷ phú khai khoáng Robert Friedland – người tham dự buổi công bố Project Vault tại Phòng Bầu dục – nhấn mạnh rằng đồng chắc chắn sẽ là một trụ cột trong chiến lược dự trữ mới.
Mục tiêu không chỉ là bình ổn chi phí cho ngành sản xuất nội địa, mà còn nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc – mắt xích đang nắm vai trò ngày càng lớn trong chuỗi giá trị kim loại toàn cầu.
Thực tế, việc Mỹ tích trữ đồng không phải là điều mới mẻ. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nước này từng duy trì lượng dự trữ tương đương 10 tháng tiêu thụ để đối phó rủi ro địa chính trị. Hiện nay, với khoảng 1 triệu tấn trong kho, Mỹ mới chỉ đảm bảo được khoảng 7 tháng nhu cầu – nghĩa là dư địa nhập khẩu vẫn còn.
Trong khi đó, các nhà sản xuất tại Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới – lại chịu áp lực lớn từ giá nguyên liệu tăng mạnh. Nhiều nhà máy sản xuất dây điện và ống đồng gặp khó khăn trong việc chuyển chi phí sang khách hàng cuối cùng. Thậm chí, một số doanh nghiệp dự kiến kéo dài kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vì nhu cầu bị kìm hãm bởi mức giá cao.
Dài hạn, triển vọng của đồng vẫn được đánh giá tích cực nhờ xu hướng xe điện (EV), năng lượng tái tạo và sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, thị trường đang chứng kiến một nghịch lý: tồn kho tại New York, London và Thượng Hải ở mức cao nhất kể từ năm 2003, nhưng giá vẫn neo cao do lượng lớn kim loại bị “khóa chặt” trong các kho dự trữ chiến lược của Mỹ.
Cuộc chơi đồng đỏ vì thế đã thay đổi bản chất. Đây không còn đơn thuần là câu chuyện cung – cầu truyền thống, mà là cuộc đua về năng lực dự trữ, kiểm soát nguồn cung và bảo vệ sản xuất nội địa. Khi “Project Vault” chính thức vận hành đầy đủ, thị trường kim loại toàn cầu có thể còn đối mặt với nhiều biến động mạnh hơn nữa trong những năm tới.
Nguồn tham khảo: FT, Fortune, Business Insider
Bài viết liên quan
