Trong kịch bản thị trường còn duy trì trạng thái biến động mạnh, các chuyên gia nhận định áp lực call margin nhiều khả năng sẽ gia tăng. Điều này có thể kích hoạt thêm lực bán ra trong ngắn hạn, qua đó tạo áp lực cung đáng kể lên diễn biến giá.
Tâm lý thận trọng đang bao trùm toàn thị trường, khiến diễn biến chứng khoán tiếp tục trong trạng thái rung lắc. Sau các nhịp điều chỉnh, VN-Index hiện vận động dưới ngưỡng 1.700 điểm, trong khi thanh khoản duy trì ở mức thấp, phản ánh dòng tiền vẫn chủ yếu đứng ngoài quan sát và chưa sẵn sàng quay trở lại.
Rủi ro khi mặt bằng lãi suất margin tăng tốc
Sau nhịp giảm mạnh của thị trường, ông Bùi Văn Huy – Phó Giám đốc FIDT – cho rằng đang tồn tại một rủi ro đáng lưu ý nhưng chưa được nhiều nhà đầu tư thực sự chú ý: mặt bằng lãi suất margin tại các công ty chứng khoán đang có xu hướng tăng nhanh.
Theo phân tích của ông Huy, lãi suất huy động trong hệ thống ngân hàng đã bước vào chu kỳ đi lên sau giai đoạn dài duy trì ở mức thấp. Từ vùng đáy, lãi suất đã tăng khoảng 1,5–2%, qua đó kéo theo áp lực chi phí vốn lan sang thị trường chứng khoán. Trên thực tế, nhiều công ty chứng khoán đã điều chỉnh tăng lãi suất margin thêm khoảng 1–2%/năm so với trước, đưa mặt bằng phổ biến lên khoảng 13–14%/năm và xu hướng này vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại.
Trong bối cảnh đó, rủi ro đáng kể nhất nằm ở quy mô dư nợ margin đã leo lên mức rất cao. Ước tính tổng dư nợ margin toàn thị trường hiện vào khoảng 400.000 tỷ đồng, tương đương gần 5% vốn hóa sàn HOSE – mức cao kỷ lục. Khi lãi suất margin tăng, chi phí sử dụng đòn bẩy cũng gia tăng, buộc nhiều nhà đầu tư phải thu hẹp tỷ trọng vay hoặc giảm vị thế, từ đó có thể kích hoạt áp lực bán mạnh hơn khi thị trường suy yếu.
Không dừng lại ở đó, vị chuyên gia cũng nhấn mạnh một xu hướng mang tính cấu trúc đang hình thành. Theo ông, nhiều công ty chứng khoán đang mở rộng hoạt động cung vốn thông qua các hình thức như hợp tác kinh doanh (BCC), đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, thậm chí tham gia vào các dự án bất động sản và hạ tầng. Điều này phần nào phản ánh xu hướng “shadow banking” – khi các công ty chứng khoán đảm nhiệm vai trò cung cấp vốn tương tự ngân hàng nhưng trong một khuôn khổ hoạt động khác.
“Trong trường hợp thị trường tiếp tục biến động mạnh, áp lực call margin có thể gia tăng và tạo thêm lực cung trong ngắn hạn. Thực tế, thị trường đã phần nào phản ánh hiện tượng này trong phiên 9/3 vừa qua”, ông Huy nhận định.
Quá sớm để khẳng định đáy của thị trường
Theo ông Bùi Văn Huy, thị trường hiện đang phản ứng tương đối sát với một cú sốc ngoại sinh. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại không chỉ nằm ở mức giảm hơn 100 điểm, mà chính là diễn biến hồi phục sau đó. Dù đã xuất hiện 2–3 phiên tăng trở lại, nhưng lực cầu vẫn yếu, thanh khoản duy trì ở mức thấp và chưa có sự xác nhận rõ ràng từ dòng tiền lớn.
“Đây là trạng thái cần đặc biệt thận trọng. Thị trường đang trong nhịp hồi phục kỹ thuật thiếu nền tảng, khi lực cầu chưa đủ mạnh để hấp thụ nguồn cung, trong khi tâm lý nhà đầu tư vẫn chưa thực sự cải thiện”, ông Huy nhận định.
Xét về định giá, vùng 1.670 điểm hiện tương ứng với P/E dự phóng năm 2026 khoảng 13–14 lần – mức được đánh giá là khá hấp dẫn trong dài hạn. Tuy nhiên, theo ông Huy, định giá thấp không phải là điều kiện đủ để thị trường có thể lập đáy ngay lập tức, nhất là khi các yếu tố rủi ro bên ngoài vẫn còn hiện hữu. Ngoài căng thẳng địa chính trị, xu hướng lãi suất gia tăng cũng có thể gây áp lực lên mặt bằng định giá chung.
Nhìn lại các giai đoạn “bull trap” trong quá khứ, ông Huy cho rằng bối cảnh hiện tại có nhiều điểm tương đồng. Điển hình như thời điểm tháng 4/2022 sau cú sốc trái phiếu doanh nghiệp, hay tháng 4/2025 khi xuất hiện thông tin về thuế đối ứng từ Mỹ. Kịch bản quen thuộc thường diễn ra theo chuỗi: thị trường giảm mạnh, sau đó hồi phục 3–5% trong vài phiên khiến nhà đầu tư vội vàng bắt đáy, rồi tiếp tục điều chỉnh sâu hơn trước khi thực sự tạo đáy.
Ở thời điểm hiện tại, có ba yếu tố đáng chú ý. Thứ nhất, nhịp hồi phục chưa được xác nhận bởi thanh khoản. Thứ hai, nguyên nhân gây ra cú giảm vẫn chưa được giải quyết khi căng thẳng tại Trung Đông còn leo thang và giá dầu duy trì trên ngưỡng 80 USD/thùng. Thứ ba, áp lực từ giải chấp margin vẫn hiện hữu trong bối cảnh dư nợ toàn thị trường đang ở mức cao.
Về khả năng hình thành đáy, ông Huy cho rằng còn quá sớm để khẳng định VN-Index đã tạo đáy. Thị trường cần hội tụ thêm một số tín hiệu quan trọng để xác nhận xu hướng đảo chiều. Trong đó, thanh khoản cần cải thiện rõ rệt trong các phiên tăng, lý tưởng là vượt mốc 30.000 tỷ đồng, qua đó cho thấy dòng tiền thực sự quay trở lại.
Bên cạnh đó, rủi ro địa chính trị tại Trung Đông cần hạ nhiệt, thể hiện rõ nhất qua việc giá dầu giảm xuống dưới 80 USD/thùng. Đồng thời, tỷ giá USD/VND cần ổn định trở lại, áp lực giải chấp margin phải suy giảm và độ rộng thị trường cần cải thiện với số lượng cổ phiếu tăng giá chiếm ưu thế trong nhiều phiên liên tiếp.
Trong kịch bản tiêu cực hơn, nếu căng thẳng Mỹ – Iran tiếp tục leo thang và giá dầu duy trì trên 80 USD/thùng, VN-Index có thể quay lại kiểm định vùng 1.600–1.630 điểm – khu vực đường MA200 đóng vai trò hỗ trợ dài hạn. Dù vậy, triển vọng ngắn hạn của thị trường vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị tại Trung Đông.
Bài viết liên quan
