Chỉ cách đây khoảng một năm, các quốc gia giàu có tại khu vực Vùng Vịnh từng đưa ra những cam kết đầu tư lên tới hàng nghìn tỷ USD vào nền kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, mối quan hệ hợp tác kinh tế đầy tiềm năng này đang đối mặt với nhiều rủi ro và thách thức mới.
“Ai trao cho ông quyền kéo cả khu vực của chúng tôi vào cuộc xung đột này?” – doanh nhân Dubai Khalaf Al Habtoor viết trên nền tảng X hôm thứ Năm, thể hiện sự phản đối sau loạt không kích nhằm vào Iran. Theo ông, các quốc gia vùng Vịnh đang bị đẩy vào “tâm điểm của một mối nguy mà họ không hề lựa chọn”.
Sau khi Iran đáp trả bằng các đợt tấn công tên lửa và UAV nhắm vào những quốc gia Ả Rập lân cận, nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực giàu tài nguyên năng lượng này bắt đầu phủ bóng lên mối quan hệ kinh tế ngày càng sâu sắc giữa vùng Vịnh và Mỹ.
Trước khi căng thẳng bùng phát, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Ả Rập Xê Út và Qatar được xem là ba đầu tàu trong làn sóng đầu tư quy mô lớn vào Mỹ. Những quốc gia này cũng công khai thể hiện sự gắn kết với ông Trump nhiều hơn so với các đời tổng thống Mỹ gần đây.
Tổng giá trị cam kết đầu tư từ ba quốc gia này vượt mốc 3.000 tỷ USD – con số từng được ông Trump sử dụng như minh chứng cho “làn sóng vốn khổng lồ” đang chảy vào nền kinh tế Mỹ. Từ các dự án trí tuệ nhân tạo cho đến kế hoạch tái thiết Gaza, khu vực vùng Vịnh dần trở thành nguồn huy động vốn quan trọng cho nhiều ưu tiên chiến lược của chính quyền Mỹ.
Tuy nhiên, theo Rachel Ziemba – chuyên gia tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS) – cuộc xung đột hiện tại đang đặt ra những câu hỏi mới về khả năng cũng như mức độ sẵn sàng của các quốc gia vùng Vịnh trong việc tiếp tục rót vốn vào Mỹ.
Bà cho rằng nếu chiến sự kéo dài, tình hình tài chính của các nước này có thể chịu sức ép đáng kể. Doanh thu từ dầu khí có nguy cơ suy giảm trong khi chi tiêu quốc phòng gia tăng, khiến nguồn vốn dư thừa để đầu tư ra nước ngoài bị thu hẹp.
Bài đăng của Al Habtoor – vị tỷ phú Dubai sở hữu tập đoàn hoạt động đa lĩnh vực từ khách sạn, ô tô đến xuất bản – được xem là khá hiếm hoi, bởi giới tinh hoa kinh doanh tại UAE thường ít khi công khai bày tỏ sự bất bình về các vấn đề địa chính trị.
Dù vậy, chính phủ UAE, Ả Rập Xê Út và Qatar vẫn duy trì lập trường chỉ trích Iran, cho rằng các cuộc tấn công nhằm vào cảng biển và sân bay là hành động vi phạm chủ quyền và gây nguy hiểm cho dân thường. Trước khi Mỹ tiến hành không kích, nhiều chính quyền trong khu vực đã bày tỏ lo ngại rằng động thái này có thể châm ngòi cho một cuộc chiến lan rộng mà họ khó tránh khỏi bị cuốn vào.
Phía Nhà Trắng đáp trả bằng lập luận rằng các hành động của Iran không chỉ đe dọa lợi ích của Mỹ mà còn gây rủi ro trực tiếp cho các quốc gia vùng Vịnh. Một phát ngôn viên nhấn mạnh chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm mục tiêu bảo vệ sự ổn định và hoạt động thương mại trong khu vực.
Sau khi tái đắc cử, chuyến công du lớn đầu tiên của ông Trump vào mùa xuân năm 2025 chính là đến UAE, Ả Rập Xê Út và Qatar. Tại đây, hàng loạt cam kết đầu tư quy mô lớn đã được công bố trong những buổi lễ tiếp đón long trọng và các sự kiện ngoại giao xa hoa.
Kể từ đó, dòng vốn giữa hai bên tiếp tục mở rộng. Nhiều kế hoạch hợp tác mới được đưa ra, trong đó có dự án xây dựng công viên Disneyland tại Abu Dhabi, cùng với các thỏa thuận thương mại và đầu tư khác. Thậm chí, Qatar còn tặng cho Mỹ một máy bay phản lực hạng sang như một biểu tượng của mối quan hệ thân thiết.
Trong Diễn đàn Đầu tư Mỹ – Ả Rập Xê Út tổ chức tại Washington năm ngoái, các tập đoàn lớn như Blackstone và Cisco cũng cam kết đầu tư vào hệ thống trung tâm dữ liệu tại khu vực vùng Vịnh. Bên cạnh đó, gia đình Trump và các cộng sự thân cận còn tích cực thúc đẩy các thương vụ huy động vốn cho lĩnh vực tiền mã hóa và quỹ đầu tư tư nhân. Các dự án bất động sản mang thương hiệu Trump cùng những sân golf cao cấp cũng đang được lên kế hoạch tại Qatar, Jeddah, Riyadh và Dubai.
Song song với đó, các quỹ tài sản quốc gia của vùng Vịnh tiếp tục thực hiện nhiều thương vụ mua lại quy mô lớn. Nổi bật có thể kể đến kế hoạch trị giá 55 tỷ USD của Ả Rập Xê Út nhằm thâu tóm hãng game Electronic Arts, hay việc Abu Dhabi mua lại công ty quảng cáo Clear Channel Outdoor. Ngoài ra, cả ba quốc gia còn tham gia hỗ trợ Paramount Skydance trong nỗ lực mua lại Warner Bros. Discovery.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, tác động thực sự của cuộc xung đột đối với dòng vốn đầu tư vào Mỹ sẽ phụ thuộc vào mức độ và thời gian kéo dài của chiến sự. Tuy nhiên, nhiều tổ chức kinh tế đã bắt đầu điều chỉnh lại các dự báo. Capital Economics cho biết họ có thể hạ dự báo tăng trưởng GDP của khu vực vùng Vịnh khoảng 1 điểm phần trăm nếu xung đột chỉ kéo dài vài tuần, do các doanh nghiệp có xu hướng trì hoãn những quyết định đầu tư lớn.
Dẫu vậy, không phải tất cả nhà đầu tư đều có cái nhìn bi quan. Jon Gray – Chủ tịch Blackstone – nhận định rằng căng thẳng cuối cùng cũng sẽ được giải quyết. “Cảm nhận của tôi là tình hình rồi sẽ ổn định. Mỹ và các đồng minh cuối cùng sẽ giành lợi thế”, ông chia sẻ.
Ngay cả khi dòng vốn không sụt giảm đáng kể, diễn biến lần này vẫn cho thấy một thực tế nhạy cảm: mối quan hệ tài chính giữa Mỹ và các quốc gia vùng Vịnh, dù tưởng chừng rất vững chắc, vẫn có thể trở nên mong manh chỉ sau một đêm nếu các biến động địa chính trị bất ngờ bùng phát.
Bài viết liên quan
