Sau làn sóng bán tháo mạnh, tài sản này không còn được xem là kênh trú ẩn an toàn như trước.
Đồng yên Nhật đang tiếp tục suy yếu so với USD kể từ khi căng thẳng tại Iran bùng phát trong tuần này. Diễn biến này khá bất ngờ bởi trong quá khứ, đồng yên thường được xem là một trong những tài sản trú ẩn an toàn mỗi khi tình hình địa chính trị trở nên bất ổn.
Theo ghi nhận, tỷ giá JPY/USD đã giảm khoảng 1% kể từ thứ Sáu tuần trước, hiện giao dịch quanh mức 157,2 yên đổi 1 USD. Xu hướng này đi ngược hoàn toàn với những giai đoạn trước đây, khi dòng tiền thường đổ mạnh vào đồng yên trong bối cảnh thị trường toàn cầu né tránh rủi ro và các vị thế carry trade sử dụng đồng yên bị đảo chiều nhanh chóng.
Ông Neil Newman, chiến lược gia thị trường Nhật Bản tại Astris Advisory, nhận định rằng: “Đồng yên hiện không còn được xem là một tài sản an toàn như trước.”
Theo ông, trong các cuộc khủng hoảng trước đây, nhà đầu tư thường kỳ vọng các doanh nghiệp Nhật Bản sẽ sớm đưa lợi nhuận từ hoạt động ở nước ngoài trở về trong nước. Chính dòng vốn hồi hương này từng là yếu tố quan trọng giúp đồng yên tăng giá trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh.
Tuy nhiên, kịch bản này đã không còn lặp lại trong khoảng bốn năm gần đây. Theo ông Newman, thay vì đưa vốn về nước, các nhà đầu tư Nhật Bản vẫn tiếp tục mở rộng dòng tiền ra thị trường quốc tế. Trong bối cảnh kinh tế hiện tại, họ gần như không có động lực để hồi hương nguồn vốn về Nhật Bản.
Diễn biến bất thường của đồng yên phần nào phản ánh những thay đổi mang tính cấu trúc cũng như các điểm yếu của nền kinh tế Nhật. Trong vòng 12 tháng qua, đồng tiền này đã mất gần 5% giá trị khi thị trường nỗ lực đánh giá tác động từ kế hoạch chi tiêu mở rộng của Thủ tướng Sanae Takaichi, cùng với lập trường thận trọng của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) trong việc tiếp tục nâng lãi suất.
Theo ông Tai Hui, chiến lược gia thị trường châu Á – Thái Bình Dương tại JPMorgan Asset Management, mức biến động ngày càng lớn khiến đồng yên dần mất đi vai trò như một công cụ phòng hộ rủi ro hiệu quả.
Ông cho biết nhà đầu tư đang theo dõi sát diễn biến tại Iran và đặt câu hỏi: làm thế nào để phòng ngừa rủi ro mà không phát sinh thêm những biến động ngoài dự tính? Trong bối cảnh chính sách tại Nhật Bản vẫn còn nhiều bất định, cộng với sự xuất hiện của một chính phủ mới, việc sử dụng đồng yên như một “lá chắn” trước rủi ro địa chính trị không còn là lựa chọn rõ ràng.
Căng thẳng tại Iran cũng làm gia tăng áp lực lạm phát đối với nền kinh tế Nhật Bản, do quốc gia này phụ thuộc lớn vào nguồn nhập khẩu dầu thô và khí đốt để đáp ứng nhu cầu năng lượng.
Ông Takahide Kiuchi, nhà kinh tế tại Viện Nghiên cứu Nomura, cho rằng giá hàng hóa tăng cao có thể khiến BoJ thận trọng hơn trong lộ trình nâng lãi suất. Khi kỳ vọng thắt chặt chính sách tiền tệ bị đẩy lùi, đồng yên vì thế cũng phải chịu thêm sức ép giảm giá.
Một yếu tố khác có khả năng ảnh hưởng đến tỷ giá là cam kết của Nhật Bản đầu tư 550 tỷ USD vào Mỹ trong vòng ba năm tới. Đây là một phần trong thỏa thuận thương mại nhằm giảm thuế quan mà Tokyo đạt được với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Quy mô dòng vốn chảy ra nước ngoài lớn như vậy có thể tiếp tục tạo áp lực lên đồng nội tệ.
Sau khi đồng yên giảm mạnh trong phiên ngày 3/3, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama cho biết chính phủ đang theo dõi diễn biến thị trường với “mức độ cảnh giác cực cao” và sẵn sàng can thiệp nếu cần thiết. Phát biểu này phần nào giúp kìm hãm đà giảm của đồng yên, dù áp lực bán vẫn còn hiện hữu.
Ông Koichi Sugisaki, chiến lược gia vĩ mô tại Morgan Stanley MUFG Securities, nhận định chính phủ Nhật Bản ngày càng cởi mở hơn với khả năng can thiệp vào thị trường ngoại hối. Vì vậy, nếu tỷ giá tiến sát ngưỡng 160 yên đổi 1 USD, tâm lý thận trọng của nhà đầu tư có thể gia tăng đáng kể.
Đáng chú ý, căng thẳng tại Trung Đông lần này chưa tạo ra một làn sóng đảo chiều mạnh trong các giao dịch liên quan đến đồng yên — điều từng khiến đồng tiền này tăng vọt trong những giai đoạn thị trường rủi ro cao trước đây.
Theo bà Naomi Fink, chiến lược gia toàn cầu tại Amova Asset Management, việc nhà đầu tư không còn tích cực quay lại với chiến lược này cho thấy mức độ né tránh rủi ro trên thị trường hiện vẫn chưa ở trạng thái cực đoan.
Tuy vậy, bà cũng cảnh báo rằng thị trường tài chính có thể đang đánh giá thấp mức độ nghiêm trọng của tình hình. Theo bà, diễn biến trên thị trường chưa phản ánh đầy đủ thực tế, trong khi nhiều chỉ báo trong nền kinh tế thực — như chi phí vận tải biển Baltic hay phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh — đã biến động mạnh trong thời gian gần đây.
Bài viết liên quan
